Z  NASZEJ  PRZYRODY.

         Skowronek zwyczajny, skowronek polny, skowronek, rolak (Alauda arvensis)

To gatunek małego ptaka z rodziny skowronków (Alaudidae). Nie ma chyba osoby, której nie podobałby się jego dźwięczny śpiew. Zwykle widzimy go gdy zrywa się prawie spod naszych nóg, lub tkwi gdzieś wysoko na niebie zwiastując nadejście wiosny. Wzrok ma na tyle dobry, że zwykle to on nas wcześniej zauważy i zdoła wzbić się znikając z naszych oczu.

Jest skrajnie nielicznie gniazdującą w Polsce kaczką. Samiec ma charakterystyczne, czarno-białe upierzenie, duże czoło oraz smukły, szary dziób, także dość długi, ostro zakończony ogon. Pokarmem rożeńca są zarówno rośliny jak i drobne zwierzęta. Spośród wszystkich kaczek pływających najlepiej nurkuje. Rożeniec w Polsce gniazduje skrajnie nielicznie (40-60 par). Trzy główne tereny lęgowe tej kaczki to doliny Biebrzy i Narwi oraz środkowy bieg Warty. Populacja lęgowa jest zagrożona wyginięciem, a ilość gniazdujących osobników maleje. Podczas przelotów w Polsce dość liczny. (źródło: ATLAS zwierząt i roślin Jerzego Grzesiaka) Zatrzymał się na przelotach na zbiorniku w Wąchocku.

          Potrzos zwyczajny, potrzos Emberiza schoeniclus.

Potrzos jest małym (wielkości wróbla), wędrownym ptakiem należącym do podrodziny trznadlowatych Emberizinae, rodziny ziarnojadów Fringillidae, rzędu wróblowych Passeriformes. Przylatuje do nas w marcu, kwietniu, a odlatuje we wrześniu, listopadzie. Samiec w upierzeniu godowym ma głowę czarną, biały wąs i czarne podgardle. Spód ciała biały z szarym paskowaniem po bokach i na piersi. Wierzch ciała rdzawobrązowy z ciemnymi paskami. Kuper szary, boki ogona białe. W szacie spoczynkowej głowa brązowa z pręgowaniem. Samiczka, jak widać na załączonej fotografii jest ubarwiona skromniej - ma pręgowaną, jasnobrązową głowę i jaśniejsze podgardle. Ptak zasiedla głównie tereny wilgotne i podmokłe – trzcinowiska, turzycowiska, bagna, wilgotne łąki, czasem pola uprawne.

Ma się w Polsce całkiem dobrze. Płochliwy i nieufny, niegdyś wybierał na lęgi niedostępne, zaciszne mokradła i torfowiska. Rzadko można było go zobaczyć. Ostatnio zmienił swoje zachowanie – przyzwyczaił się do obecności człowieka, a nawet nauczył się korzystać z dobrodziejstw, które oferuje mu sąsiedztwo siedzib ludzkich. Dzięki temu jego los się poprawił. W ostatnich latach nierzadko można zobaczyć żurawie, żerujące na polach rolników. Często do założenia gniazda wystarcza mu skrawek mokrego lasu, czy zarośla w sąsiedztwie łąk. Liczniej żurawie występują w Polsce północno-wschodniej i w Wielkopolsce.

Żuraw może przylecieć do nas, kiedy na polach i łąkach leży jeszcze warstewka śniegu. Radzi sobie wyjadając młode pędy oziminy. W locie mniej doświadczeni obserwatorzy często mylą żurawia z bocianem. Zdarza się słyszeć, że ktoś widział wiosną klucz lecących bocianów. Mylne to spostrzeżenie ! Żurawie lecą w grupach, uformowanych w klucze. Bociany nigdy. Żurawie odzywają się przy tym charakterystycznym, trąbiącym głosem, który nazywamy klangorem.

Jest na szczęście parę miejsc w okolicach Skarżyska, gdzie możemy ten klangor usłyszeć.

          Bęsica kwietniówka Archiaeris parthenias

Należy do rodziny miernikowcowatych Geometridae. Ten motyl, obok cytrynków i rusałek, należy do zwiastunów  wiosny. Niekiedy już w połowie marca można ujrzeć całe roje bęsic unoszące się w  pobliżu mokradeł, wzdłuż cieków wodnych, na łąkach, w lasach i w parkach. Wygrzewają się w słońcu siedząc na wilgotnej ziemi na polankach i duktach leśnych. Spotykamy je wszędzie tam gdzie występuje brzoza - roślina żywicielską gąsienic. Po okresie żerowania na brzozowych liściach, na przełomie czewca i lipca, gąsienice przepoczwarczają się i w tej formie bytują od lipca, aż do marca następnego roku, kiedy to pojawia się imago. Zaskakujące jest zachowanie motyli - płoszą się, gdy się do nich zbliżamy i szybko umykają, gdy tylko zrobimy zdjęcie. Czyli reagują na dźwięk migawki aparatu fotograficznego. Okazuje się, że jest to często spotykane zachowanie u motyli z rodziny miernikowcowatych i sówkowatych i nie tylko. Podobne przystosowanie zaobserwowałem u motyla dziennego osadnika kostrzewca (Lasiommata maera ) - mieszkańca ciemnych lasów. Ewolucyjnie jest to przystosowanie reagowania na dźwięki wydawane przez nietoperze. Zagadkowe jest jednak to, że  bęsica kwietniówka jest motylem co prawda zaliczanym do ciem, ale prowadzących dzienny tryb życia. Ponadto w tym czasie gdy bęsice odbywają gody nietoperze jeszcze hibernują i nie pojawią się zanim bęsice nie złożą jaj. W jaki sposób słyszą? Na pierwszym segmencie odwłoka bęsica posiada narządy tympanalne, kilka komórek zabezpieczonych delikatną błonką, służące do odbierania dźwięków. Jednak odbierają one częstotliwości dźwięków słyszane przez człowieka, nie słyszą zaś ultradźwięków emitowanych przez nietoperze.

Mieszkańcem jaskiń jest ćma szczerbówka ksieni (Scoliopteryx libatrix L.) z rodziny sówek (Noctuidae).

Zaliczamy ją do trogloksenów lub pseudotroglobiontów, czyli zwierząt, które w jaskiniach przebywają tylko przez część swojego życia (np. jaskinie służą im do spędzania w nich zimy, nocy, ukrycia się).

Zimę spędza w stanie uśpienia, lecz ten stan dla odrętwiałych motyli jest niezbyt głęboki, dlatego też gwałtowne i znaczne ocieplenia zimą mogą je dezorientować i niepotrzebnie rozbudzać. Brak pożywienia w tym okresie powoduje, że tracą nagromadzone substancje zapasowe i giną. Ubarwienie ochronne i kształt skrzydeł (z wcięciami na wierzchołkach) upodabniają te ćmy do suchych, podniszczonych liści, które zostały nawiane do jaskini.

Theme Design© 2006(c) by: Andrew Staśkowiak

® All rights reserved. Wszystkie teksty i fotografie są chronione prawem autorskim.
Wszelkie kopiowanie, powielanie lub/i wykorzystywanie zdjęć i tekstów bez zgody autora jest przestępstwem.