Bóbr europejski Castor fiber, jest ssakiem z rzędu gryzoni należącym do rodziny bobrów Castoridae. Podlega całkowitej ochronie gatunkowej. Występuje w Europie i północnej Azji. We wczesnym średniowieczu należał do jednych z najpospolitszych zwierząt w naszym kraju. Przez całe wieki bóbr był gatunkiem łownym przedstawiającym bardzo dużą wartość użytkową. Polskie futra z czarnych bobrów znane były na rynkach zagranicznych jako najpiękniejsze. Za Piastów przywilej polowania na bobry przypadał wyłącznie księciu. Bóbr był wówczas obiektem szczególnej troski królów i książąt polskich, to jednak począwszy od XIII wieku liczebność bobrów zaczęła spadać. Intensywna eksploatacja łowiecka doprowadziła do powolnego ustępowania zwierząt z terenów Polski, co zaznaczyło się także na terenach na wschód Wisły. Wiek XV wyznaczył upadek monopolu łowieckiego naszych władców. Przyjmuje się, że na terenach znajdujących się w obecnych granicach naszego państwa bobry prawie doszczętnie wyginęły w drugiej połowie XIX w.

W odrodzonej Polsce ten ginący gatunek objęty został ochroną ścisłą na mocy dekretu z 1919 roku oraz ustawy o ochronie przyrody z 1934 roku. Po długotrwałym regresie liczebności bobra, w okresie międzywojennym nastąpił pewien jej wzrost. W 1928 roku stan populacji bobra w Polsce szacowano na 235, a w 1939 roku na 400 osobników. Druga wojna światowa, jak również zmiana granic, zmniejszyły populację bobra do około 130 osobników w 1958 roku oraz 270 osobników w 1966 roku. Nieliczne stanowiska występowały wówczas nad rzeką Pasłęką na Pojezierzu Warmińskim oraz nad rzekami: Czarną Hańczą i Marychą na Pojezierzu Suwalskim. Obecnie zasięg jego występowania jest ograniczony. W Polsce żyje w województwie podlaskim, także w pobliżu Ojcowa (województwo małopolskie) oraz w Polsce centralnej (okolice Płocka i Ciechanowa) lecz dzięki zabiegom reintrodukcyjnym ulega  ciągłemu powiększaniu.

Dorosły bóbr osiąga długość ciała do 100 cm, ogona do 37 cm, ciężar do 30 kg. Ma gęstą, brunatno-szarą, lub ciemnobrunatną sierść, ogon grzbietobrzusznie spłaszczony, w kształcie szerokiego klina, pokryty łuskami. Sylwetkę krępą, ociężałą, oczy i uszy małe, kończyny przednie małe, tylne mocne, których palce spięte są błoną pławną.

   Bóbr europejski jest aktywny głównie w dzień i o zmierzchu. Na wolno płynących rzekach i odpływach jezior buduje tamy z gałęzi i pni drzew, które ścina zębami, uszczelnia je mułem, gliną oraz roślinnością. Podnosi się w ten sposób poziom wody, dzięki czemu wejście do wykopanej przy brzegu jamy znajduje się zawsze pod wodą, nawet podczas suszy. Bóbr europejski buduje także tzw. żeremia - położone na wodzie w niedostępnych miejscach budowle z gałęzi i mułu. Na lądzie bobry europejskie poruszają się niezgrabnie, w wodzie szybko i zwinnie. Żyją parami, młode przez pewien czas pozostają z rodzicami. W razie zagrożenia bobry ostrzegają się wzajemnie, silnie uderzając ogonem o powierzchnię wody. Żywią się latem roślinnością wodną, zimą korą drzew, pędami oraz łykiem. Ciąża trwa 105-110 dni, samica rodzi średnio 3-4 młode, dobrze rozwinięte, pokryte sierścią, zdolne do samodzielnego poruszania się, które dojrzewają w wieku 2-3 lat

    Na naszym terenie reintrodukcję bobrów rozpoczął ŚPN w połowie lat 80. w strumieniach na północnym stoku Łysogór . Obecnie stwierdza się występowanie bobrów w Okolicach Skarżyska. Od kilku lat notujemy ten gatunek na Kamionce w Suchedniowie i Baranowie.

            Tama zbudowana na Kamionce pod Baranowem.                                  fot. A. Staśkowiak

 

Znamy bobra z kamieniołomu Kopulak.

Bóbr na kopulaku.                                                                                          fot. A. Staśkowiak

 

Teren źródliskowy Krasnej niedaleko Świniej Góry.                    fot. A. Staśkowiak

Ślady ich bytowania są dobrze widoczne na Kamiennej w okolicach Gostkowa, na Krasnej poczynając od Świniej Góry po rezerwat Górna Krasna, na Czarnej aż do zalewu w Sielpi.


 

Dwa tygodnie temu (listopad 2007) poszukując jesiennych tematów przemierzałem dolinę Kamiennej 100 metrów poniżej młyna Pijanowskiego. Gdy ustawiałem statyw aby wykonać zdjęcie, zauważyłem przez moment czarny grzbiet sporego zwierzęcia, które zanurkowało pod wodę i zniknęło nie pozostawiając nawet śladu na tafli wody. Duże i czarne - pomyślałem - pewnie wydra. Jednak nie pozostawiła bąbelków po nurkowaniu? W takim razie to nie mogła być wydra. Czyżby bóbr? Odczekałem trochę nad brzegiem, lecz zwierzę już się nie pojawiło. Od pewnego czasu docierały do mnie pierwsze sygnały o bobrach w okolicy stadniny koni na Michałowie. I rzeczywiście doniesienia potwierdzają się. Wczoraj p. Pijanowski potwierdził, że bobry powaliły 3 drzewa powyżej tamy przy młynie.

Czytaj więcej... 

 


Bobry opanowują dorzecze Kamiennej. Ostatnio odwiedziłem dolinę rzeki Lubianki w Starachowicach, gdzie stwierdzono intensyfikację oddziaływań bobrów na środowisko. Rzeka Lubianka jest jednym z prawobrzeżnych dopływów Kamiennej.

 

 

 

 

 

Czytaj więcej...


14 stycznia zajrzałem na Lipowe Pole ponieważ wcześniej od Maslika otrzymałem informację, że i tu dotarły bobry. Postanowiłem sprawdzić tereny wzdłuż rzeki Oleśnicy. Wiatr i deszcz nie sprzyjały spacerkowi. Oleśnica nie prezentuje się tu zbyt okazale ponieważ podczas melioracji łąk uregulowano jej bieg. Do rzeki uchodzą liczne kanały odwadniające. Na jednym z takich bocznych kanałów znalazłem liczne ślady zerowania. Cieńsze gałęzie zgryzionych osik i brzóz są zjadane przez bobra, a większe pnie wykorzystuje miejscowa ludność. Sądząc po ograniczonym obszarze żerowania bytuje tu pojedynczy, młody osobnik, który szuka dogodnego miejsca do przezimowania.

 

 

 

 

 

 


Bobry w okolicach Skarżyska zwykle zamieszkują brzegi rzek drążąc w nich głębokie nory. Rzadko przystępują do budowy typowych dla nich żeremi. Sztuką taką wykazał się bóbr, który do ubiegłego roku zamieszkiwał na Kopulaku. Jego żeremie było jednak bardzo "przewiewne". Składało się ze sterty pociętych gałęzi. W tym roku pojawiło sie prawdziwe żeremie zbudowane zgodnie z bobrzymi zasadami. Pocięte kawałki pni i gałęzi uszczelnione są trawą i błotem. Założone na cyplu bezimiennego strumienia i jego starorzecza. Od strony lądu zabezpieczone krzakami jeżyn.

Czytaj więcej w temacie na forum...


 

Bobry dotarły na teren miasta. Na odcinku rzeki Kamiennej w dzielnicy Dolna Kamienna można obserwować liczne ślady bytowania tych zwierząt.

Czytaj więcej ...