„Rezerwat Cisowy Skarżysko"- rezerwat cisa „A”.

 Walory przyrodnicze rezerwatu. | Rys historyczny | Podsumowanie i wnioski. | Literatura

                                                                             

                                                                      Położenie, granice, cel i przedmiot ochrony rezerwatu .

        Omawiany rezerwat znajduje się w Leśnictwie Majdów Nadleśnictwa Skarżysko, Obrębu Skarżysko OZLP w Radomiu. W stosunku do podziału

administracyjnego leży on w miejscowości Ciechostowice gmina Szydłowiec województwo mazowieckie. Położenie geograficzne wyznaczają współrzędne:

51°10'45'' - szerokości geograficznej północnej i 20°47' - długości geograficznej wschodniej. Wyniesienie terenu - 286 m. npm.

Odległości rezerwatu wynoszą od:

1.      Nadleśnictwa Skarżysko - 9 km

2.      Leśnictwa Majdów - 5 km

3.      Gminy w Szydłowcu - 8 km

4.      Urzędu pocztowego w Majdowie - 3 km

      Od strony wschodniej rezerwat graniczy łamaną linią z gruntami wsi Ciechostowice stanowiącymi bagniste nieużytki,  zaś od północnego - zachodu z małą

enklawą gruntów wsi Hucisko użytkowanych jako łąki. Granice rezerwatu od strony większej enklawy gruntów wsi Ciechostowice noszą ślady dawnych rowów granicznych, które obecnie są całkowicie zarośnięte. Na pozostałej długości granic rezerwat styka się z lasami gospodarczymi

Rezerwat leży w odległości ok. 1 km. od szosy Bliżyn - Majdów - Szydłowiec. Od stacji kolejowej w Bliżynie (linia Skarżysko - Tomaszów Mazowiecki) dzieli go odległość 8 km. Najbliższy przystanek autobusowy w Majdowie znajduje się w odległości 3 km.

      Na tle podziału fizycznogeograficznego wg. Kondrackiego znajduje się w:

  • Prowincji Wyżyn Polskich (34),

  • Podprowincji Wyżyny Małopolskiej (342),

  • Makroregionie Wyżyny Kieleckiej (342.3),

  • Mezoregionie Garbu Gielniowskiego (342.32).  

          Łączna powierzchnia wynosi 6,10 ha.

    Rezerwat powołano do życia ze względów naukowych i dydaktycznych w celu ochrony naturalnych stanowisk cisa jako gatunku ustępującego z naszych lasów.


 początek strony

                                                                                 

Rys historyczny powstania rezerwatu.

Cis pospolity ( Taxus baccata L.) występuje w prawie całej Europie. Stanowiska cisa pospolitego są rzadko rozmieszczone w południowej, centralnej i zachodniej Polsce. Formy drzewiaste osiągają do 20 m wysokości. Jest drzewem wolno rosnącym, lecz długowiecznym, bo żyjącym ponad 1000 lat. Najczęściej spotykany jest w lasach mieszanych. Wrażliwy na suszę i mrozy i z tego powodu występuje w zbiorowiskach wilgotnych lub sąsiadujących z nimi. Jest również gatunkiem cienioznośnym i odpornym na zanieczyszczenia powietrza.

         W przeszłości był znacznie pospolitszym drzewem niż obecnie, lecz w ciągu ostatnich 500 - 700 lat jego liczebność uległa zmniejszeniu na skutek nadmiernego pozyskiwania ( w średniowieczu drewno cisa było stosowane na dużą skalę do wyrobu łuków, był też cenionym surowcem do produkcji mebli). Obecnie gatunek ten jest pod ochroną w większości krajów europejskich, również w Polsce.

         Ochronę resztek naturalnych stanowisk cisa rozpoczęto w Nadleśnictwie Skarżysko ponad 70 lat temu,  jeszcze przed II-gą Wojną Światową w 1935 roku. W wyniku działań miejscowego nadleśniczego inż. Franciszka Łagosza i Radomskiej Dyrekcji Lasów Państwowych. w planie gospodarczym sporządzonym na lata 1934/35 r. dla nadleśnictwa Skarżysko wyodrębniono 2 powierzchnie rezerwatowe tj. w oddz. 22 o pow. 8,82 ha (obecny rezerwat „A”) oraz w oddz.35 o pow. 32,68 ha (obecny rezerwat „B").

      Właściwą podstawę prawną rezerwat cisa "A" uzyskał dopiero w 1953 r. Pierwsze urządzenie lasu tego rezerwatu było wykonane w 1962 r. przez

mgr inż. Teodora Zielińskiego przy współudziale mgr inż. Ryszarda Zaręby.

Następny (drugi z kolei) plan gospodarczy rezerwatu wykonał w 1974 r. zespół naukowców Wydziału Leśnego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego - Akademii Rolniczej w Warszawie w składzie: doc. dr hab. Ryszard Zaręba, dr hab. Witold Rosa oraz mgr inż. Edward Stępień. Plan ten został opracowany na okres od 1.I.1974r. do 31.XII.1983r.

Rezerwat zarówno w okresie wojennym jak i powojennym nie był należycie chroniony przed kradzieżą drewna w tym także cisa. Niszczenie drzewa było powodowane przez odłamywanie gałęzi, wycinanie czy wykopywanie całych drzewek. Na obszarze rezerwatu prowadzono wypas bydła powodujący niszczenie naturalnych zbiorowiska roślinności leśnej i łąkowej. W rezultacie takiej gospodarki niektóre części rezerwatu odbiegają od naturalności i wymagają zabiegów regeneracyjnych.                                                                                                                                                                          początek strony

Walory przyrodnicze rezerwatu.


W „Rezerwacie Cisowym Skarżysko" występuje zbiorowisko o cechach grądu Tilio - Carpinetum stachyetosum, w którym w pododdz. 22 b rośnie ponad 20 egzemplarzy cisa Taxus baccata o wysokości od 0,5 do 5 m., któremu towarzyszą - jodła pospolita Abies alba z udziałem świerka pospolitego Picea abies, olchy czarnej Alnus glutinosa z domieszką sosny zwyczajnej Pinus sylvestris, brzozy brodawkowatej Betula pendula.     W podszyciu występuje kruszyna pospolita Frangula alnus, wierzba uszata Salix aurita i jałowiec pospolity Juniperus communis.

 

         Podsumowanie i wnioski.

 

W „Rezerwacie Cisowym Skarżysko" pododdz. 22 b rośnie ponad 20 egzemplarzy cisa Taxus baccata . Drzewostan tworzących grąd niski Tilio Carpinetum - stachyetosum sprzyja występowaniu tego gatunku. „Rezerwat Cisowy Skarżysko" ma status rezerwatu częściowego i powołano go dla ochrony cisa pospolitego Taxus baccata L. dlatego, należy prowadzić zabiegi gospodarcze umożliwiające naturalne odnawianie się tego gatunku. Zalecane jest prowadzenie dalszych badań w „Rezerwacie Cisowym Skarżysko" w celu poznania jego walorów i wartości przyrodniczych. Uzupełnienia wymagają dane dotyczące fauny tego terenu w celu pełniejszej analizy środowiskowej.

 

 

Literatura:

 

Barański St. 1995. Modrzew polski i cis w lasach bliżyńskich. Ogólna i regionalna ochrona przyrody. T. XXV. LOP. Kielce

Ćmak J. Stachurski M., Tomków M. 1985. Nasza przyroda. Województwo kieleckie, radomskie, tarnobrzeskie. LOP, Warszawa

Plan gospodarczy rezerwatu częściowego Cisa A. Nadleśnictwo Skarżysko.

Plan ochrony przyrody dla Nadleśnictwa Skarżysko na lata 1998-2007.

Staśkowiak A. 1997. Przyroda i jej cenne elementy w Skarżysku i okolicy. Skarżyskie zeszyty LOP. Zeszyt l. LOP, Skarżysko-Kam.

 początek strony

                                                                   

 ● PRZYRODA SKARŻYSKA-KAMIENNEJ Pomniki przyrody ożywionej „Skałka Rejowska" - pomnik przyrody  nieożywionej ●  Motyle okolic Bernatki Płazy rezerwatu "Rydno" Motyle Lipowego Pola Motyle okolic Zagnańska Rezerwaty

 ● Rezerwat "Wykus" Rezerwat Cisowy MajdówRezerwat Cisowy Skarżysko Galeria Ciekawostki Motyle - galeria Galeria Skarżyska ●

staskowiak_andrzej@interia.pl