Walory przyrodnicze rezerwatu

Wartości historyczne

 Szlaki turystyczne

 

Położenie rezerwatu Wykus.
 

      Rezerwat częściowy Wykus został utworzony  Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dn. 11 października 1978 roku. Powierzchnia ogólna rezerwatu wynosi 53,01 ha, w tym powierzchnia leśna 52,7 ha, a nieleśna 0,31 ha. Rezerwat należy do leśnictwa Bronkowice, Nadleśnictwa Suchedniów, gminy Bodzentyn i Wąchock.
 

Walory przyrodnicze rezerwatu.


            Przedmiotem ochrony w rezerwacie jest dolina rzeczki Lubianki z jej lewobrzeżnym, bezimiennym dopływem oraz położone na stokach wzniesienia Wykus (326 m npm.) zróżnicowane i cechujące się znacznym stopniem naturalności lasy z udziałem sosny, jodły, świerka i dębu, graba, brzozy, osiki i olszy. Wiek warstwy górnej drzew waha się w granicach od 70 do 100 lat, z egzemplarzami dochodzącymi do 140 lat. Są one wielkim walorem przyrodniczym rezerwatu. Największym stopniem naturalności cechują się, posiadające charakter puszczański, drzewostany jodłowe i olchowe. Obszary rezerwatu porasta szereg zbiorowisk roślinności leśnej. Pośród których na uwagę zasługują: buczyna karpacka Dentario Glandulosae - Fagetum, grąd Galio sylvatici-Carpinetum betuli, wyżynny bór jodłowy (Abietetum polonicum), bór mieszany Querco roboris-Pinetum, środkowopolski bór mieszany z jodłą  Pino – Quercetum z Abies alba  i łęg olszowo - jesionowy Circaeo - Alnetum. W podszyciu i runie leśnym rośnie wiele ciekawych i chronionych gatunków roślin, w tym: przylaszczka Hepatica nobilis, ż
ywiec gruczołowaty Dentaria glandulosa, możylinek trójnerwowy Moehringia trinervia, dąbrówka rozłogowa Ajuga reptans, wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum), widłak wroniec Lycopodium selago.

Niedaleko rezerwatu znajduję się "Obóz Langiewicza" - polana leśna, na której położony był obóz ćwiczebny powstańców 1863 r. ( łatwo tu trafić poruszając się niebieskim szlakiem turystycznym). Oprócz tablic informujących o walorach historycznych tego miejsca znajdziemy tu

pomnikowy okaz sosny Pinus silvestris

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

z przymocowaną tabliczką: " Obóz jenerała  Mariana Langiewicza 1863." Nieopodal znajduje się również źródło - "Źródło Langiewicza", z którego możemy zaczerpnąć chłodnej, czystej wody.

 

początek strony

                                                                                     

Wartości historyczne.


 
           Wykus słynie jednak przede wszystkim z wielu miejsc historycznych. Wielkie kompleksy lasów od dawna dawały schronienie patriotom walczącym o niepodległość naszego kraju. Tu znajdowali schronienie powstańcy styczniowi i tu działali partyzanci II wojny światowej.  W tym samym miejscu przebywał też mjr Jan Piwnik - Ponury, dowódca zgrupowań partyzanckich AK w latach II wojny światowej. Stacjonował on też na Kamieniu Michniowskim, ale z jego działalnością wiąże się przede wszystkim uroczysko Wykus, będący miejscem postoju i walk zgrupowań, gdzie nadal kultywuje się tradycje walk o niepodległość Polski. Na Wykusie, gdzie Ponury walczył z niemieckimi obławami, przebywał też jesienią 1939 mjr Henryk Dobrzański -Hubal i toczyły walki oddziały Al. W tym czasie Wykus tętnił życiem obozowym i szkoleniowym stąd wyruszały na akcje oddziały, tu "Ponury" zarządzał co pewien czas koncentracje.
Niemcy trzykrotnie organizowali obławy na Wykusie. 20 lipca i 17 września 1943 r. zgrupowania wyszły zwycięsko zadając napastnikom znaczne straty. Trzecia i ostatnia przyniosła ogromne zniszczenia. Zginęło 27 żołnierzy z osłony radiostacji i 9 ze Zgrupowania oraz tabory, a obozowisko Wykus przestało istnieć.
           Na miejscu obozu postawiono w 1952 roku pomnik w formie kapliczki, na której uwidoczniono nazwiska i pseudonimy poległych partyzantów, a w lesie liczne mogiły partyzanckie. Dnia 15 września 1957 r. odprawiona została pierwsza msza święta na Wykusie, przez jednego z dawnych kapelanów Armii Krajowej ks. Pelca, przy ołtarzu zbudowanym koło Kapliczki. Zbiegiem okoliczności wypadło to w Święto Matki Boskiej Bolesnej - gdy zgromadzone tłumy ujrzały po raz pierwszy obraz Matki Boskiej Bolesnej z Wykusu. Mimo, iż nie wolno było umieszczać żadnych zawiadomień w środkach publicznego przekazu - "wieść gminna" rozeszła się po całym kraju, ściągając parę tysięcy osób. Polana nie mieściła przybyłych, otaczające lasy pełne były „pielgrzymów wojennych". Na uroczystość przybył płk "Mieczysław" Jan Zientarski były komendant Okręgu Radomsko-Kieleckiego – „Jodła", ppłk dypl. "Wojan" Wojciech Borzohohaty zastępca komendanta okręgu, po 12 letnim pobycie w więzieniu i prawie wszyscy jeszcze żyjący w Polsce dawni żołnierze i dowódcy. Było to pierwsze po wojnie, tak liczne spotkanie dawnych towarzyszy broni i początek powstania środowiska Żołnierzy Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Ponury-Nurt.
        

 

 

Jeżeli chodzi o obraz Matki Boskiej Bolesnej z Wykusu, to niestety po 28 latach, warunki atmosferyczne oraz wandalizm ludzki zniszczyły go i trzeba było zastąpię nowym wykonanym inną techniką i na innym podłożu. Podjęła się tego zadania artystka-malarka, asystentka, nieżyjącej już, pierwotnej autorki obrazu, pani Halina Wierzejska. Nowy obraz został poświęcony przez Ojca Opata kpt. Matyjkiewicza i przekazany w opiekę 0.0. Cystersów w dniu 14 czerwca 1986 r. wraz z Kapliczką, która jest teraz centralnym punktem polany Wykus.

 

 

 

 

 

 

początek strony

Szlaki turystyczne.


Do rezerwatu Wykus prowadzą trzy szlaki:

                                                                                             
  - szlak zielony od Skarżyska Kamiennej, długości 20 kilometrów 

                                                                                                                            
   - szlak czarny od strony Starachowic, długości ok. 9 kilometrów 

                                                                                                                           
    - szlak niebieski od Wąchocka, długości ok. 7 kilometrów          

                                                                                            

 

GWAREK A., STAŚKOWIAK A., WALCZAK K. 2003. Rezerwat "Wykus". Las - racjonalna gospodarka i ochrona. Skarżyskie Zeszyty Ligi Ochrony Przyrody zeszyt nr 7; Skarżysko – Kamienna s.61-64